امروزه انجام مطالعات و تحقيقات زمين شناسى دريايى در جهت اهداف مختلف اقتصادى، امنيتى، سياسى، نظامى، زيست محيطى و... با استفاده از تکنولوژى هاى پيشرفته و متدهاى نوين، امرى اجتناب ناپذير تلقى مى شود. در همين راستا، وجود صدها مرکز تحقيقاتى و آموزشى و همکارى هاى فيمابين در کشورهاى پيشرفته قابل توجه و تامل مى باشد. نگاه همه جانبه و فراگير به حوزه مطالعات دريايى امرى بديهى محسوب شده و ناگفته پيداست که انجام اين تحقيقات و مطالعات، دستاورها و نتايج قابل توجهى در پى خواهد داشت. از جمله اين دستاوردها ميتوان به ارتقاى کمى و کيفى دانش فنى، متدها و فن آورى ها، مدل سازى و ارائه الگوهاى تحقيقاتى، بهره مندى از مزاياى ذخاير آبى و زير آبى اشاره کرد که همگى آنها تاثيرات محسوس و غير محسوس در امور روزمره زندگى خواهند داشت. استفاده بهينه از منابع مهم دريايى، علاوه بر مزيت هاى اقتصادى، از ديدگاه مسايل دفاعى و نظامى نيز حائز اهميت مى باشد .
درياها و اقيانوس هند يک راه ارتباطى مهم و استراتژيک براى کشور ما مى باشند. براى حفظ و حراست از هر کشور، شناسايى دقيق و علمى درياها تا حريم قانونى آن کشور ضرورى است. آن کشورى که شناخت کامل و علمى از بستر درياها و ويژگيهاى رسوبى، ريخت شناسى، فيزيکى و شيميايى درياهاى خود داشته باشد، قطعاً در شرايط بحرانى، علمى تر و اصولى تر عمل خواهد نمود. در کشورهاى پيشرفته لزوم شناسايى بستر درياها از ديرباز احساس شده است، اما در کشور ما با داشتن مرزهاى آبى وسيع در شمال و جنوب (بيش از 3000 کيلومتر بدون احتساب مرزهاى رودخانه اى) اطلاعات بسيار ناچيزى از بستر دريا وجود دارد.هم اکنون آنچه که براى ما ضرورى و مهم مى نمايد آنست که با توجه به واقعيات امر، ويژگيهاى پهنه هاى آبى در شمال و جنوب کشور را بر اساس مقتضيات و مصالح عمومى، منافع ملى و نيازهاى مقطعى و دراز مدت شناسايى و مطالعات زمين شناسى دريايى را جدى تلقى نماييم.آنگاه نتايج اين مطالعات مى تواند درامور غير نظامى (محيط زيست، شيلات، کشتيرانى، احداث سازه هاى دريايى و...) و راهبرد امنيتى ـ دفاعى کشور (احداث و صيانت از نيروگاه هاى اتمى، فعاليت هاى نظامى ـ دفاعى نيروهاى مسلح جمهورى اسلامى) مورد استفاده قرار گيرد
برجسته ترين خط ساحلى قديم مربوط به سال 1929
مطالعات :
1- رسوب شناسى دريا
2- ژئوفيزيک دريا
3- بررسى هاى شيمى و فيزيک دريا
4- منابع اقتصادى دريا
5- بازسازى محيط رسوبى قديمى
6- تعيين آب و هواى قديمى
7- ريخت شناسى بستر دريا و سواحل
8- مهندسى سواحل
اهداف و کاربرد ها :
- زمين شناسى و معدن:
- شناسايى وضعيت زمين شناسى بستر و زير بستر دريا به منظور تهيه نقشه ها و اطلاعات پايه از زمين شناسى درياها.
- کشف منابع غير زنده و معدنى بستر و زير بستر درياها.
2- زيست محيطى و مهندسى سواحل و دريا
- مشاوره علمى درانجام پروژه هاى لوله گذارى و کابل کشى دريايي.
- انجام مطالعات زمين شناسى مهندسى مربوط به سکوهاى نفتى
- کشف مناطق ريسک پذيرومخاطرات رمين شناسى درياها از قبيل سونامى، تغييرات ناگهانى سطح آب درياهاو.. براى برنامه ريزيهاى بلندمدت عمرانى و توسعه اى
- انجام بررسى هاى باستان شناسى و کشف اشيا گمشده و غرق شده، مين يابى در دريا تعيين محل هاى مناسب جهت دفن زباله هاى شهرى و اتمى
- شناسايى آلودگى فلزات سنگين از قبيل سرب، روى، کروم، نيکل، واناديم، کادميم
3- سياسى و امنيتى
- زيربناى مسائل امنيتى و سياسى يک کشور مرهون دانش و آگاهى علمى آن کشور مى باشد. کشورى مانند ايران که از دو سو داراى مرز آبى است، مسائل امنيتى پيچيده ترى خواهد داشت. ايجاد امنيت در مرزهاى آبى بسيار دشوارتر ازمرزهاى خشکى است
- دامنه مطالعات و تحقيقات علمى بستر و زير بستر درياها يقيناً يکى از عوامل تاثير گذار در تعيين رژيم حقوقى منصفانه و مورد قبول کشورهاى همسايه مى باشد
محدوده فعالیت :
درياها وسواحل شمالى و جنوبى کشور از اولين ارتفاعات بخش خشکى تا حريم حقوقى دريا (منطقه سرزمينى و سپس مناطق عميق) در برگيرنده درياى خزر، درياى عمان و خليج فارس
- درياچه هاى داخلى کشور
- پلاياها
- بخش ساحلى رودخانه هاى منتهى به دريا
- سدها
بطورکلى از مهمترين کاربردهاى زمين شناسى دريايى به موارد زير ميتوان اشاره نمود:
1- کشف منابع غير زنده اقتصادى بستر و زير بستر درياها
2- شناسايى وضعيت زمين شناسى مهندسى بستر و زير بستر دريا به منظور:
- انجام پروژه هاى لوله گذارى و کابل کشى
- انجام پروزه هاى حفارى تونل ها
- انجام مطالعات زمين شناسى مهندسى مربوط به سکوهاى نفتى
- کشف مناطق ريسک پذير براى برنامه ريزيهاى بلندمدت عمرانى و توسعه اى
3- انجام بررسى هاى باستان شناسى و کشف اشيا گمشده و مدفون در بستر
تعيين محل هاى مناسب جهت دفع زباله هاى شهرى و اتمى
زيربناى مسائل امنيتى و سياسى يک کشور مرهون دانش و آگاهى علمى آن کشور مى باشد. کشورى مانند ايران که از دو سو داراى مرز آبى است، مسائل امنيتى پيچيده ترى خواهد داشت. ايجاد امنيت در مرزهاى آبى بسيار دشوارتر از مرزهاى خشکى است. بدون شناسايى دقيق بستر، زير بستر، شکل و تغييرات ساحل ، عمق دريا، منابع اقتصادى آبى و زير زمينى امکان تعيين رژيم حقوقى دريا، تعيين مرزهاى آبى، ايجاد امنيت در حريم حقوقى دريا و در نتيجه جلوگيرى از تجاوز ديگر کشورها امکان پذير نخواهد بود. کشورهايى که شناخت کمترى از ريخت شناسى و زمين شناسى بستر و زير بستر دارند بيشتر در معرض خطر تجاوز قرار مى گيرند. لذا لزوم مطالعات زمين شناسى دريايى در کشور ايران در درياى خزر، درياى عمان و خليج فارس امرى انکار ناپذير است.
امروزه در اکثر کشورهاى پيشرفته ، مطالعات و تحقيقات دريايى به جهات عديده ، از جمله تنوع فرايندهاى زيستى وزمين شناسى ، وجود منابع اقتصادى و گذرگاههاى ارتباطى بين الملل ، ضرورى مى باشد . اين تحقيقات در مسير اهداف مختلف اقتصادى ، سياسى ، نظامى ، زيست محيطى و... با استفاده از تکنولوژيهاى پيشرفته و متدهاى نوين ، در بهترين سطح و حتى در زمينه ريزترين پديده ها صورت ميگيرد . در همين راستا ، وجود صدها مرکز تحقيقاتى و آموزشى و همکاريهاى فيمابين و نزديک در کشورهاى پيشرفته قابل توجه و تامل است .آنچه که در اين مراکز مهم و جالب است ، نگاه همه جانبه به حوزه مطالعات دريايى است طبيعى است که تحقيقاتى آن چنان وسيع و همه سونگر ، نياز به دانش فنى ، تجهيزات ، اعتبارات کافى و پيشتوانه اى هماهنگ دارد و پيداست از دستاوردها و نتايج اين پژوهشها به بهترين وجه بهره مند مى گردند. از جمله اين دستاوردها ، ارتقاى کمى و کيفى دانش فنى ، متد و فن آورى ها ، مدل سازى و ارائه الگوهاى تحقيقاتى ، بهره مندى از ذخاير آبى و زير آبى است که در زندگى بشر آثار محسوس و غير محسوس خواهند داشت .در کشور فرانسه با کمتراز 20% وسعت ايران ، يک موسسه تحقيقاتى دريايى با 7 کشتى اقيانوس پيما ، 2 زير دريايى ، 24 مرکز و ايستگاه ، 72 آزمايشگاه و سرويس تحقيقاتى جهت مطالعات دريائى و اقيانوس شناسى وجود دارد .در حاليکه کشور ما به رغم داشتن درياى خزر به وسعت 436000 کيلومتر مربع ، خليج فارس به وسعت 226000 کيلومتر مربع وهمچنين قسمتى از درياى عمان ، اطلاعات ما در خصوص بستر درياها ، رسوبات ، جريان هاى دريائى ، تغييرات مورفولوژيکى ، شيمى آبها ،زمين شناسى مهندسى سواحل و.. ناچيز است .
با عنايت به مراتب فوق و با توجه به حساسيت اين بررسيها درتعيين قلمرو آبى کشور و اهميت نقش درياها و مناطق ساحلى کشور در توسعه پايدار ملى مى بايست گامهاى بزرگى در جهت مطالعات زمين شناسى دريايى برداشت . اهميت اين موضوع ،حساسيت بيش از پيش مسئولين امر را مى طلبد.
استان سيستان وبلوچستان که يکى از استانهاى محروم کشور محسوب مى گردد با در برگرفتن بخش مهمى از درياى عمان، پتانسيل بسيار خوبى براى توسعه محسوب مى گردد. ناگفته پيداست که توسعه شهرهاى ساحلى و مجاور دريا، بدون مطالعات زيربنايى زمين شناسى مهندسى در بخش ساحلى وکم عمق دريا وشناخت ويژگيهاى زسوبى ، فيزيکى وشيميايى دريا امرى غيرممکن و غيراصولى است. براى انجام اين مطالعات، باامکانات محدود فعلى بررسى هاى جامع وکاملى نميتوان انجام داد. اولين ابزار مورد نيازدر اختيار داشتن شناور تحقيقاتى مناسب و مطابق با استانداردهاى روز دنيا است. هم اکنون سازمان زمين شناسى و معدنى کشور، داراى يک شناور کوچک 15 مترى با قابليت فعاليت در مناطق کم عمق درياى عمان و خليج فارس است که براى مناطق عميق مناسب و مطمئن نمى باشد. حداقل اعتبار لازم براى ساخت يک شناور تحقيقاتى بزرگ و مناسب با شرايط فيزيکى درياى عمان، 100 ميليارد ريال مى باشد.
همچنين لازم است يک مرکز تحقيقات زمين شناسى دريايى ساحلى در چابهار احداث گردد . هم اکنون يک زمين ساحلى به وسعت 7200 متر مربع در چابهار براى اين منظور دراختيار سازمان زمين شناسى قرار گرفته است که براى احداث يک مرکز تحقيقاتى مطابق با ساير مراکز دريايى دنيا مجهز به آزمايشگاههاى پيشرفته در مرکز چابهار ، حداقل 10 ميليارد ريال اعتبار مورد نياز است.علاوه بر شناور و مرکزتحقيقات ساحلى ، لازم است تجهيزات وامکانات ژئوفيزيک دريايى ، تجهيزات نمونه بردارى مغزه ، رسوب ، آب و سايز تجهيزات ناوبرى و الکترونيکى شناور تامين گردد. که در اين راستا اعتبارى بالغ بر 70 ميليارد ريال مورد نياز مى باشد. ضمن آنکه در خصوص جذب وآموزش نيروى متخصص بايد سرمايه گذارى نمود. لذا با اعتبار محدود امکان اين فعاليت ها ميسر نيست و حمايت بيش از پيش مسئولين امر را مى طلبد.
با توجه به نکات فوق الذکر مجموع اعتبار مورد نياز براى تحقق اهداف در استان سيستان و بلوچستان ، بالغ بر 200 ميليارد ريال است.
موارد فوق حداقل امکاناتى است که مديريت نوپاى زمين شناسى دريايى در راستاى اهداف و وظايف خويش به آن نيازمند است و تامين آن تنها با مساعدت و حسن نظر ارگانهاى ذيربط در جهت فراهم نمودن اعتبارات لازم ميسر مى باشد.
اقيانوسها و درياها بيش از 360 ميليون کيلومتر مربع يعنى حدود 71 درصد سطح زمين را پوشاندهاند. بنابراين اهميت آنها به عنوان مهمترين تشکيل دهنده هيدروسفر در زندگى بشر غير قابل انکار است. زندگى انسان به طور مستقيم يا غير مستقيم وابسته به دريا و اقيانوس مى باشد و اصولا بر اساس شواهد زمينشناسى، پيدايش اولين اشکال حيات يا کمپلکسهاى ارگانيک که به صورت بقاياى فسيلى در اسليتها و شيستهاى کربندار آرکئن به جا ماندهاند و به عنوان شکلى از حيات تلقى شده اند، در رابطه با واکنش بين هيدروسفر و اتمسفر بوده است. سن کهنترين سنگهاى رسوبى داراى ترکيبات کربن دار به حدود 7/3 ميليارد سال قبل باز مى گردد که بنظــــر مى رسد مربوط به ساختمان جلبکهاى اوليه باشد. حدود 8/1 الى 2 ميليارد سال قبل، گسترش فرايند فتوسنتز و در نتيجه توسعه گياهان سبز موجب تحول عمده در تشکيل حيات و تنوع زيستى گرديد. بالاخره اولين موجودات با ساختمان پيچيده و عالىتر مانند ماهىهاى زرّهدار در درياها و اقيانوسهاى کهن زاده شدهاند و به حيات خويش ادامه دادهاند. طى دورانهاى زمينشناسى ديرينه زيستى، ميانه زيستى تا نوزيستى و عهد حاضر، حيات موجودات همواره وابسته به آب و در مرحله اول وجود و بقاى اقيانوسها بوده است و اهميّت آب به حدى است که خداوند متعال در کتاب آسمانى ما مستقيما به آن اشاره فرموده است.
بهره گيرى از اقيانوسها تنها محدود به فرايندهاى زيستى نمى باشد بلکه تحولات و وقايع زمينشناسى طى دورانها و ادوار زمينشناسى همواره به گسترش حوضههاى اقيانوسى يا از ميان رفتن آنها(مانند اقيانوس کهن تتيس) و ظهور جزاير، خشکىها و قارهها در نتيجه فرايندهاى زمينساختى و کوهزايى وابسته بوده است. اين تحولات زمينشناسى در قالب تکتونيک صفحهاى توجيه کننده ظهور خشکىها و قارهها به عنوان بسترى مناسب براى زندگى زيستمندان خشکى بوده است.
چرخه فرسايشى خشکىها و حمل رسوبات به دريا و فرايند رسوبگذارى از جمله پديدههاى مهم زمينشناسى است که به طور مستمر در زمين صورت مى گيرد. هوازدگى، فرسايـش، رسوبگذارى و بالاخره دياژنز يا سختشدگى رسوبات منجر به تشکيل انواع سنگهاى رسوبى و همچنين تشکيل برخى کانسارها و ذخائر معدنى در بستر درياها و اقيانوسهــــا مىگردد. اين رسوبات مجددا در چرخهاى نو با انباشتگى و چينخوردگى از آب خارج شده و تشکيل سرزمينى جديد مىدهند و بدين ترتيب اين تحولات چرخهاى همواره پويا باقى مىمانند. از کل آبهاى هيدروسفر حدود 97 درصد مربوط به وزن آبهاى موجود در درياها و اقيانوسها است و چرخش آب در هيدروسفر موجب تغييرات ژئوشيميايى از جمله هوازدگى و حمل مواد جامد و محلول مى گردد. ذرّات رسوبى که از سطح خشکىها وارد محيط رسوبــى مى گردند داراى تنوّع بسيار مى باشند ولى در اين ميان ترکيبات سيليکاته مانند ذرات تخريبى سيليسى و رسها اهميت زيادى داشته و همراه با کانيهاى سنگين و عناصر فلزى در محيط رسوبى انباشته مىشوند. تجزيه و تخريب شيميايى اين رسوبات موجب آزادى پارهاى از عناصر شيميايى در محيط رسوبى مىگردد. بنابراين مطالعه رسوبات بستر و آب درياها و بررسى عناصر و کانىهاى سنگين و ذخائر معدنى سواحل از جمله اهداف مهم در بررسىهاى زمينشناسى دريايى است که به طور غير مستقيم مى تواند مورد استفاده ديگر علوم، از جمله بررسى مناطق و تعيين محدودههاى مناسب براى پرورش ميگو و ديگر موجودات آبزى قرار گيرد.
مطالعه عناصر فلزى که به طور طبيعى طى چرخه هوازدگى، فرسايش، حمل و نقل توسط طبيعت يا به طور غيرطبيعى به واسطه فعاليتهاى صنعتى و پسآبهاى کارخانهها وارد رودخانهها و سپس دريا و اقيانوس مى گردد مقولهاى مهم بوده و با مطالعات ژئوشيميايى اين عناصر مىتوان حجم ورود و ميزان تمرکز آنها در ته نشستهاى ساحلى و بستر درياها را تخمين زد. اگر ميزان تمرکز پارهاى از اين عناصر فلزى از حد مجاز تجاوز نمايد مىتواند موجب آلودگى سواحل و بستر درياها شده و تاثير مستقيم در زندگى زيستمندان دريايى و خشکى بر جاى گذارد.
نياز روز افزون بشر و استفاده از دريا و اقيانوس به عنوان يک راه ارتباطى مهم و اقتصادى در کشتيرانى و همچنين ايجاد سازههاى دريايى مانند توسعه بنادر، اسکله ها، ايجاد پناهگاههاى صيادى، نصب سکوهاى استخراج نفت و گاز، گذر خطوط انتقال نيرو و انرژى(نفت ، گاز ،الکتريسيته)، آب و غيره در سالهاى اخير ابعاد گستردهاى يافته است. انجام اين مهم و توسعه صنعتى و سرمايه گذارىهاى سنگين اقتصادى بدون بررسى و مطالعات زيربنائى مانند مطالعه زمينشناسى مهندسى سواحل و مطالعه زير ساخت هاى محدوده هاى ساحلى و بستر درياها با خطر روبرو خواهد بود. مطالعات زمينشناسى مهندسى، بررسى ساختارهاى تکتونيکى سواحل و مناطق دريائى، تعيين نقش فرسايش سواحل و تغييرات سطح درياها به عنوان مطالعات زيربنائى مهم محسوب مىشوند. هر گونه تغيير در وضعيت طبيعى سواحل و بنادر نيز بازتاب مهمى بر آکوسيستمهاى مناطق دريائى خواهد داشت. بنابراين انجام هر گونه پروژه عمرانى يا صنعتى منوط به بررسى اين مطالعات زيربنائى خواهد بود.
اهميت اقيانوسها بنحوى است که امروزه آنرا به عنوان يک سيّاره در نظر گرفتهانــد و بررسى هاى اقيانوسشناسى از جمله زمينشناسى دريايى ابعاد گسترده جهانى يافته است. مطالعات هيدروديناميکى،مطالعات ژئوفيزيکى و لرزهنگارى، حفارىهاى زيردريايى به منظور شناخت ساختمان پوسته اقيانوسى و مطالعه ذخائر معدنى آن مانند انباشتهها و نودولهاى منگنز، سولفورهاى فلزى، بررسى ذخائر هيدروکربورى و غيره بخشى از اين مطالعات محسوب مىشوند.
با عنايت به توضيحات فوق و با توجه به اهميّت درياها و مناطق ساحلى کشور در توسعه پايدار ملّى مىبايد گامهاى بزرگى در جهت مطالعه و شناخت سواحل و پهنههاى آبى ايران برداشته شود. البته تا رسيدن به اهداف نهائى راه درازى در پيش است. بنابراين لازم است با نگرش ويژه به مطالعات زمينشناسى دريايى و همکارى گروههاى مطالعاتى و تحقيقاتى ارگانهاى مختلف کشور مانند گروههاى رسوبشناسى و زمينشناسى دريايى، ژئوشيمى ژئوفيزيک ،اکتشاف، زمينشناسى مهندسى سواحل، ژئومورفولوژى، شيمى دريا، فيزيک دريا و تحقيقات آزمايشگاهى بررسىهاى سيستماتيک زير را محقق سازيم:
- تهيه نقشه هاى زمين شناسى و معدنى سواحل ايران
- مطالعات زمينشناسى مهندسى و ژئوتکنيک
- بررسى ساختارهاى تکتونيکى سواحل و مناطق دريايى ايران
-مطالعات زمينريختشناسى(ژئومورفو� �� �ژيکى) و بررسى نقش فرسايش سواحل و تغييرات سطح درياها
- بررسىهاى شيميايى و ژئوشيميايى درياها
- بررسىهاى ژئوفيزيک دريايی
بررسىهاى زمينشناسى دريايى(زمين دريايى)
هدف اصلى و کلان آن بررسى هاى ژئوفيزيکى، ژئوشيميايى و ژئوديناميکى درياها مى باشد و اهداف خرد آن شامل:
- حوضه بندى نواحى ساحلى و پهنه هاى آبى تا رژيم حقوقى کشور
- بررسى و مطالعه عوامل تأثير گذار و تأثير پذير
- رسوب شناسى رسوبات نرم و منفصل
- بررسى و مطالعه عوامل اقليمى و هواشناسى
- بررسى و مطالعه فيزيوگرافى منطقه
- بررسى و مطالعه عوامل مرتبط با شبکه هيدرولوژى و تأثير هيدروليک رودخانهها در مصب و مناطق ورودى به دريا
- بررسى و مطالعه کمّى و کيفى سفره هاى آب زيرزمينى در مناطق ساحلى و تعيين حّد تداخل آب شور و شيرين
- بررسى و مطالعه جريانات، امواج و تأثير آنها بر محيط هاى ساحلى
- تعيين خط ساحلى(Coastal line) و محدوده ساحل(Beach Zone) و حد هجوم و پسروى آب دريا و ترسيم خط اطمينان(Coastal safe line) در ساحل
- بررسى ژئومورفولوژى سواحل
- بررسى و مطالعه کف دريا(Bathymetry)
- بررسى و تعيين ضخامت رسوبات
- بررسى ژئوشيمى رسوبات نرم
- بررسى و مطالعه سواحل از ديدگاه مديريت و ساماندهى
- تعيين و بررسى مراحل رشد و تکامل ساحل
- تعيين خاستگاه رسوب
- مطالعه رژيم هاى فيزيکى حاکم در سواحل و مصب ها
- بررسى و اندازه گيرى پارامترهاى فيزيکى و شيميايى آب دريا
- بررسى لايه هاى حرارتى آب
- تعيين پارامترهاى مختلف شيميايى و فيزيکى در ستون و اعماق مختلف آب
- بررسى شيمى و ژئوشيمى دريا
پى جويى و پتانسيل يابى منابع معدنى و مصالح مناسب در سواحل:
رسوبات بستر ساحل حد واسط خط ساحلى و فلات قاره جايگاه مناسبى براى رسوب گذارى و تمرکز مواد معدنى حمل شده توسط رودخانهها به دريا و نقل و انتقال توسط جريانات و امواج ساحلى به نقاط دورتر از مصب رودخانه هاست. کنترل زونهاى گسترش و تمرکز مواد حمل شده اساس فعاليت پتانسيليابى را تشکيل مىدهد. بسيارى از مواد معدنى تحت تأثير پديدههاى جزر و مد، حرکت امواج و حرکت آبهاى ساحلى در فاصلهاى نه چندان دور از خط ساحل بصورت نوارهايى جايگاه ويژه تمرکز ماسه هاى کروم دار، تيتاندار بصورت ايلمنيت و روتيل، زيرکونيم، طلا، کاسيتريت و غيره هستند که مىبايد مورد بررسىهاى ژئوشيميايى قرار گيرند. همچنين گسترش و توسعه استانهاى ساحلى کشور با احداث اسکلهها، موج شکنها و ديگر سازههاى دريايى همراه مىباشد که در اين راستا به جز اهميت نقش طراحى و رعايت اصول مهندسى اين نوع سازه ها، آنچه که داراى اهميت حياتى مى باشد استفاده از مواد و مصالح مناسب براى اين نوع سازه ها مى باشد. در زمينه تعيين پراکندگى و گسترش مواد و مصالح مناسب براى احداث موج شکنها، اسکلهها و ديگر سازههاى دريايى مىبايد شناخت عمومى و درج موقعيت اين نوع مصالح در نقشهها مشخص گردد و پس از تشخيص بهترين و مناسبترين موقعيتها، پارامترهاى ديگر اقتصادى مانند ميزان ذخيره، سهولت دستيابى، کاربرى و ... در نظر گرفته شود. در اين مرحله با توجه به چگونگى ذخيره و ميزان گسترش آن، برداشتهاى در حد مقياس 1:50000 نيز قابل اجرا مى باشد. همچنين مطالعه پتروگرافى، انجام آزمايشهاى مقاومت در برابر خرد شــدن، اندازه گيرى چگالى حداکثر جذب آب، مقاومت در برابر سايش، استحکام در برابر عوامل جوى، ذرات و قطعات نرم و خرد شونده و ديگر آزمايشهاى لازم صورت خواهد پذيرفت.
بررسى مسائل ژئوتکنيکى و زمين شناسى مهندسى نواحل ساحلى:
نوار ساحلى کشور همواره در معرض فرآيندهاى حاصل از عمل متقابل بين خط ساحلى و حرکات آب دريا، عوامل زمينشناسى و زمينساختى، پديده هاى فرسايشى و پيشروى و پسروى مىباشد.
به منظور احداث تأسيسات ساحلى و اخذ اطلاعاتى پيرامون مناطق تکتونيـره، زلزله خيز و غيره احتياج به انجام آزمايشات صحرايى از قبيل حفر گمانه ها و آزمايشات Spt و تعيين نفوذ پذيرى مناطق و انجام آزمايشاتى مانند انجام آزمايشهاى برش و تحکيم و تک محورى و آزمايشات فيزيکى از قبيل تعيين PH خاک مناطق، تعيين درصد رطوبت، آزمايشهاى دانه بندى واتربرگ مىباشد و مى توان به خواص مکانيکى و فيزيکى از قبيل مقاومت برش و تنش خاک، حدود روانى و پلاستيک و انقباض خاک، نفوذ پذيرى، درصد تحکيم و تراکم خاک پى برد. بعنوان مثال اگر طرحهاى عمرانى شامل احداث موج شکن، اسکله، جاده، پل فرودگاههاى محلى، کارخانههاى سنگين و به طور کلى توسعه شهرى در اين مناطق مدنظر باشد مى بايد قبل از اقدام به طراحى و ساخت، شناخت دقيق و کافى از مسائل ژئوتکينکى بدست آورد.
همچنين لازم است اطلاعاتى در رابطه با نشست کلى منطقه با توجه به بارگذارىهاى احتمالى يا تعيين ميزان شورى آب دريا و مسئله خورندگى و تأثير آن روى سازههاى فلزى يا تشخيص مناطق سيلابى با توجه به سيلابهاى فصلى که همه ساله در اين مناطق بوقوع مى پيوندد، بدست آورد.
بررسىهاى زيست محيطى نوار ساحلى و پهنههاى آب در خصوص آلودگىها:
آلودگى پهنه هاى آبى و نوار ساحلى متأثر از عوامل طبيعى و عوامل مصنوعى مىباشد. عوامل طبيعى همان عناصر سنگين موجود در رسوبات و آبها مىباشند که در اثر انحلال سنگها ايجاد شده و در چرخه آبهاى سطحى يا زيرزمينى وارد پهنه هاى آبى مى گردند. ولى عمده ترين منابع آلوده کننده محيط هاى آبى، عوامل مصنوعى مى باشند. اين عوامل شامل زباله هاى صنعتى، نفتى، خانگى، کشاورزى و ... هستند. درگيرىهاى منطقهاى و غرقشدن نفتکشها در سالهاى اخير سبب آلودگىهاى وسيعى در پهنههاى آبى شده است. اين مسئله بويژه در آلودگى سواحل و آبهاى درياى عمان و خليج فارس بسيار موثر شناخته شده است. به طور کلى با بررسى و مطالعات آلودگى آب درياها مىتوان به اهداف زير نائل گرديد:
1) تعيين محدوده و دامنه آلودگى آبها و رسوبات
2) تعيين نوع آلايندهها
3) تعيين منشاء آلايندهها
4) تعيين رابطه آلايندهها با بيمارىها
5) ارائه راه حلهاى مناسب جهت جلوگيرى از انتشار آلايندهها و نحوه پاکسازى آنها
6) ارائه الگوى مناسب جهت بازيافت مواد آلاينده و مطالعه اقتصادى آن
زمين شناسى دريايى
بهره گيرى از اقيانوسها تنها محدود به فرايندهاى زيستى نمى باشد بلکه تحولات و وقايع زمينشناسى طى دورانها و ادوار زمينشناسى همواره به گسترش حوضههاى اقيانوسى يا از ميان رفتن آنها(مانند اقيانوس کهن تتيس) و ظهور جزاير، خشکىها و قارهها در نتيجه فرايندهاى زمينساختى و کوهزايى وابسته بوده است. اين تحولات زمينشناسى در قالب تکتونيک صفحهاى توجيه کننده ظهور خشکىها و قارهها به عنوان بسترى مناسب براى زندگى زيستمندان خشکى بوده است.
